PTN - WARSZAWA

Polskie Towarzystwo Numizmatyczne

Oddział w Warszawie im. Karola Beyera

Karol Beyer

Wykład prof. dr hab. Stanisława Suchodolskiego

 

Dokąd po wybiciu wędrowały monety Bolesława Chrobrego?

 

 

 

Streszczenie wykładu

Niedawno na wybrzeżu jeziora Onega (na wschód od Petersburga) znaleziono skarb, który zawierał również 3 wybite w Poznaniu denary Bolesława Chrobrego. Świadczy to wymownie, że monety tego władcy transportowane były na duże odległości (rycina). Jeszcze dłuższą drogę, bo aż do Laponii na północy Szwecji, przebyła wybita w Mogilnie moneta, którą znaleziono tam w kultowym źródle. Znane są także inne znaleziska polskich monet zarówno w Skandynawii, zwłaszcza na Bornholmie, jak i na obszarach dawnej Rusi. Najwięcej jednak takich monet odkryto na ziemiach polskich – przede wszystkim w Wielkopolsce, czyli tam, gdzie były one bite (w Poznaniu, Gnieźnie, Mogilnie, może też na Ostrowie Lednickim i w Gieczu). Z tego obszaru znanych jest co najmniej 41 skarbów, które zawierały 141 monet. Drugie miejsce, z liczbą 24 skarbów i 69 monet, zajmuje północno-wschodnie Mazowsze. Na trzecim i czwartym miejscu ex aequo plasują się Skandynawia i Pomorze – po 35 monet odpowiednio w 17 i 14 znaleziskach.  Rejony południowe są już bez porównania uboższe w znaleziska – w Małopolsce odkryto 9 monet w dwóch zespołach, a na Śląsku 5 monet w trzech zespołach. Nie są znane takie znaleziska z obszaru Czech i Słowacji.

Skarby, które zawierały monety Bolesława Chrobrego (992-1025), są datowane od końca X w. aż do początku XII w., czyli długo jeszcze po śmierci władcy. W Wielkopolsce najwięcej takich skarbów przypada na lata 1010-1050, ze szczytem w latach 1020-1030.

Najdawniejsze monety polskie, jak wiadomo, pełniły funkcje zarówno manifestacyjne, jak i ekonomiczne. Te, które odkrywamy w skarbach, podlegały już tylko prawom ekonomii. Noszą ślady testowania jakości kruszcu, były wyginane, nacinane i cięte na kawałki. Uczestniczyły w obiegu pieniężnym zarówno krajowym, jak i dalekosiężnym. A więc z pewnością nie były już wyróżniane z całej masy kruszcowej, w której stanowiły mniej niż 1%. Służyły kupcom krajowym i zagranicznym do kupowania towarów, które następnie odprzedawali z zyskiem.

Funkcja dostępna tylko dla zalogowanych.